विधानपरिषदेच्या 9 जागांसाठी 12 मे रोजी मतदान

मुंबई : महाराष्ट्राच्या राजकारणात पुन्हा एकदा हालचालींना वेग आला असून विधान परिषदेच्या नऊ जागांसाठी निवडणुकीची घोषणा करण्यात आली आहे. केंद्रीय निवडणूक यंत्रणेने जाहीर केलेल्या कार्यक्रमानुसार 12 मे 2026 रोजी मतदान पार पडणार असून त्याच दिवशी मतमोजणी होऊन निकाल जाहीर केला जाणार आहे. सकाळी नऊ ते दुपारी चार या वेळेत मतदानाची प्रक्रिया होईल. एका दिवसात निकाल लागणार असल्याने या निवडणुकीकडे राजकीय वर्तुळाचे विशेष लक्ष लागले आहे.
या निवडणुकीचे महत्त्व आणखी वाढण्याचे कारण म्हणजे विद्यमान नऊ सदस्यांचा कार्यकाळ 13 मे रोजी संपणार आहे. त्यामुळे रिक्त होणार्‍या जागा तातडीने भरणे आवश्यक ठरले आहे. या पार्श्‍वभूमीवर सत्ताधारी आघाडी आणि विरोधी आघाडी यांच्यातील जागावाटपाचे गणित आता उलगडू लागले आहे. सध्याच्या संख्याबळाचा विचार करता सत्ताधारी महायुतीचा स्पष्ट वरचष्मा असल्याचे दिसते. अंदाजे पाच जागा एका प्रमुख पक्षाला, दोन जागा सहयोगी पक्षाला आणि उर्वरित जागा इतर मित्रपक्षांना मिळू शकतात, अशी चर्चा सुरू आहे. तर विरोधी आघाडीला किमान एक जागा मिळण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. मात्र काही पक्षांकडे असलेली अतिरिक्त मते अंतिम टप्प्यात समीकरणे बदलू शकतात, त्यामुळे ही निवडणूक सरळसोट होईलच असे निश्‍चित नाही. काही पक्षांकडे अतिरिक्त मते असल्याने अधिक उमेदवार उभे करण्याचा पर्यायही विचारात घेतला जाऊ शकतो. असे झाल्यास बिनविरोध निवड होण्याची शक्यता कमी होऊन प्रत्यक्ष लढत रंगण्याची शक्यता आहे. परिणामी, मतदानाच्या अगोदरपर्यंत मतांची जुळवाजुळव, संपर्क आणि राजकीय हालचालींना वेग येण्याची चिन्हे स्पष्ट दिसत आहेत. यावेळी ज्यांचा कार्यकाळ संपत आहे, त्यात अनेक महत्त्वाच्या नेत्यांचा समावेश आहे. त्यामुळे ते पुन्हा निवडणुकीच्या मैदानात उतरणार का, तसेच पक्ष कोणाला संधी देणार, याबाबत उत्सुकता वाढली आहे. उमेदवारी देताना पक्षांसमोर निष्ठा, अनुभव आणि सध्याचे राजकीय गणित या सर्व बाबींचा विचार करावा लागणार आहे. विधानसभेतील सध्याच्या संख्याबळावर नजर टाकल्यास सत्ताधारी आघाडीचे एकत्रित संख्याबळ दोनशेहून अधिक आहे, तर विरोधी आघाडीचे संख्याबळ तुलनेने कमी आहे. याशिवाय काही अपक्ष आणि लहान पक्षांची मते निर्णायक ठरू शकतात. त्यामुळे अंतिम निकालावर त्यांचा प्रभाव पडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

एका जागेसाठी 28 मतांचा कोटा

विधान परिषद निवडणुकीत एका उमेदवाराला विजयी होण्यासाठी ठरावीक मतांचा कोटा आवश्यक असतो. सध्याच्या गणितानुसार हा कोटा 28 मतांचा आहे. या आधारावर सत्ताधारी आघाडीला बहुतेक जागांवर सहज विजय मिळू शकतो, असे चित्र दिसते. विरोधी आघाडीला किमान एक जागा निश्‍चित मानली जात असली, तरी दुसर्‍या जागेसाठी अतिरिक्त मतांची गरज भासणार आहे. एकूणच, ही निवडणूक केवळ औपचारिक राहणार नाही, तर ती सत्ताधारी आणि विरोधी आघाड्यांमधील ताकदीची खरी कसोटी ठरणार आहे. त्यामुळे येत्या काही दिवसांत राजकीय हालचाली अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे.

विधानसभेतील संख्याबख
विधानसभेतील संख्याबळाच्या दृष्टीने पाहिले तर भाजपकडे 131 आमदार, शिवसेना (शिंदे गट) 57, राष्ट्रवादी (अजित पवार गट) 40 असे मिळून महायुतीचे एकूण संख्याबळ 234 आहे. तर महाविकास आघाडीकडे काँग्रेसचे 16, राष्ट्रवादी (शरद पवार गट) 10 आणि शिवसेना (ठाकरे गट) 20 असे मिळून 49 आमदार आहेत. इतर पक्ष आणि अपक्ष मिळून काही मते आहेत, ज्यांचा परिणाम अंतिम निकालावर होऊ शकतो.