विद्यार्थ्यांना मूल्ये शिकवणाऱ्या शिक्षकांचा हरवतोय संयम!

शिक्षक बँकेच्या सभेतील गोंधळाने शिक्षकी पेशाच्या प्रतिष्ठेवर प्रश्नचिन्ह

देवळाली प्रवरा : “गुरू हा समाजाचा शिल्पकार असतो”, “शिक्षक हा विद्यार्थ्यांचा आदर्श असतो” अशी वाक्ये आपण नेहमी ऐकतो. शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना शिस्त, संयम, संवाद, सहिष्णुता आणि सुसंस्कारांचे धडे देणारे शिक्षकच जेव्हा सार्वजनिक व्यासपीठावर संयम गमावतात, तेव्हा समाजाच्या मनात अनेक प्रश्न निर्माण होतात. जिल्हा परिषद शिक्षक बँकेच्या सर्वसाधारण सभेत घडलेला प्रकार हा केवळ एका संस्थेतील वाद नसून संपूर्ण शिक्षक समाजाच्या प्रतिष्ठेला धक्का देणारा ठरला आहे.

सभेदरम्यान सत्ताधारी आणि विरोधी गटातील महिला शिक्षिकांमध्ये झालेली शाब्दिक चकमक काही क्षणांतच धक्काबुक्कीपर्यंत पोहोचली. माईक हिसकावणे, व्यासपीठावर एकमेकींवर धावून जाणे, जोरदार घोषणाबाजी, परस्परांवर गंभीर आरोप आणि सभागृहात निर्माण झालेला गोंधळ पाहून उपस्थित सदस्यही अवाक झाले. काही काळ सभेचे कामकाज ठप्प झाले. एका शिक्षकाला भोवळ आल्याचीही माहिती समोर आली. शेवटी पोलिस प्रशासनास व वरिष्ठ पदाधिकाऱ्यांना हस्तक्षेप करून परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न केला.

या घटनेने सर्वसामान्य नागरिकांमध्येही नाराजी व्यक्त होत आहे. कारण शिक्षक हा केवळ एक कर्मचारी नसून समाजाचा मार्गदर्शक असतो. विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर शिक्षकांचा प्रभाव असतो. वर्गात विद्यार्थ्यांना “रागावर नियंत्रण ठेवा”, “मारामारी करू नका”, “संवादातून प्रश्न सोडवा” असे सांगणारे शिक्षकच स्वतः त्या मूल्यांचे पालन करताना दिसले नाहीत, ही खंत व्यक्त होत आहे.

लोकशाही व्यवस्थेत मतभेद असणे स्वाभाविक आहे. निवडणुका, आर्थिक व्यवहार, संस्थेचे निर्णय यावर चर्चा, वादविवाद आणि टीका होऊ शकते. मात्र लोकशाहीची खरी ताकद संवादात असते, संघर्षात नाही. संस्थेच्या सभेत विचार मांडण्यासाठी दिलेले व्यासपीठ जर वैयक्तिक आरोप, धक्काबुक्की आणि आक्रमकतेचे केंद्र बनत असेल, तर ती संस्थेच्या परंपरेलाही तडा देणारी बाब आहे.

विशेष म्हणजे या घटनेत महिला शिक्षिकांनीही आक्रमक भूमिका घेतल्याचे चित्र समोर आले. समाजात महिलांनी संयम, संवेदनशीलता आणि संवादाचे उदाहरण घालून द्यावे, अशी अपेक्षा असताना सार्वजनिक कार्यक्रमात असे चित्र दिसणे दुर्दैवी आहे. हा मुद्दा महिला किंवा पुरुष असा नसून “शिक्षक” या जबाबदार पदाचा आहे.

आज शिक्षण क्षेत्र अनेक आव्हानांना सामोरे जात आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये वाढती असहिष्णुता, मोबाईलचे व्यसन, सामाजिक माध्यमांचा प्रभाव, हिंसक प्रवृत्ती अशा अनेक समस्यांवर शिक्षकांनी मार्गदर्शन करायचे आहे. पण समाजासमोर शिक्षकच अशा प्रकारे वागत असतील, तर विद्यार्थ्यांसमोर कोणता आदर्श उभा राहणार, हा प्रश्न अधिक गंभीर ठरतो.

या घटनेत कोण बरोबर आणि कोण चूक याचा निर्णय संबंधित संस्था व कायदेशीर यंत्रणा घेतील. मात्र या निमित्ताने संपूर्ण शिक्षक समाजाने आत्मपरीक्षण करण्याची गरज आहे. पदे, निवडणुका, गट-तट आणि राजकारण यापेक्षा शिक्षक या पदाची प्रतिष्ठा मोठी आहे. शिक्षकांच्या एका चुकीच्या वर्तनामुळे हजारो प्रामाणिक शिक्षकांची प्रतिमाही मलीन होते, याचे भान प्रत्येकाने ठेवणे आवश्यक आहे.

जिल्हा परिषद शिक्षक बँकेच्या सभेतील हा गोंधळ हा केवळ एका दिवसाचा प्रसंग म्हणून विसरून चालणार नाही. हा प्रसंग शिक्षक समाजाला आत्मपरीक्षणाची संधी देणारा आहे. विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याची जबाबदारी ज्यांच्या खांद्यावर आहे, त्यांनी मतभेद असले तरी ते सुसंस्कृत पद्धतीने मांडून समाजासमोर आदर्श निर्माण करणे, हीच खरी काळाची गरज आहे.