हवामान बदलानंतरही गहू उत्पादन क्षमतेला चालना

नवी दिल्ली : देशातील चालू हंगामात गव्हाच्या पिकाची एकूण स्थिती समाधानकारक असल्याचे चित्र समोर आले आहे. अंदाजे 33.4 दशलक्ष हेक्टर क्षेत्रावर गव्हाची पेरणी झाली असून, मागील वर्षाच्या तुलनेत पेरणी क्षेत्रात वाढ नोंदविण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे, या हंगामात गव्हावर कीड किंवा रोगांचा कोणताही मोठा प्रादुर्भाव आढळलेला नसल्याची माहिती कृषी क्षेत्रातून मिळत आहे.
हंगामाच्या उत्तरार्धात, विशेषतः फेब्रुवारी महिन्यात तापमानात झालेली अनियमित वाढ पिकासाठी आव्हानात्मक ठरली. या उष्णतेमुळे दाणे भरण्याचा कालावधी कमी झाला आणि उत्पादनावर काही प्रमाणात परिणाम झाला. याशिवाय, काही भागांमध्ये पिक परिपक्व होत असताना अवेळी पाऊस आणि गारपिटीमुळे स्थानिक स्तरावर गुणवत्तेत व उत्पादनात घट होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. तथापि, या प्रतिकूल परिस्थितींनंतरही एकूण उत्पादनाबाबत संयत आशावाद व्यक्त केला जात आहे. कारण पिकावर कीड किंवा रोगांचा प्रादुर्भाव नसल्याने मोठ्या प्रमाणात नुकसान टळले आहे. तसेच, वाढीच्या टप्प्यात तणांचा प्रादुर्भावही कमी राहिल्याने पिकाच्या विकासाला पोषक वातावरण मिळाले. यंदा लवकर व वेळेवर पेरणी करणार्‍या शेतकर्‍यांचे प्रमाण वाढले आहे. यामुळे दाणे भरण्याच्या महत्त्वाच्या टप्प्यात उष्णतेचा फटका कमी बसण्यास मदत झाली. 2025-26 या हंगामात सुमारे 0.6 दशलक्ष हेक्टर अतिरिक्त क्षेत्रावर पेरणी झाल्यामुळे काही भागांतील नुकसानाची भरपाई होण्याची शक्यता आहे. तसेच, सुधारित वाणांच्या वापरात वाढ झाल्याने उत्पादनक्षमतेला चालना मिळाली आहे.

गव्हाची आवक अपेक्षेपेक्षा अधिक
खरेदी प्रक्रियेतही सकारात्मक चित्र दिसत आहे. हरियाणातील मंड्यांमध्ये गव्हाची आवक अपेक्षेपेक्षा अधिक झाली असून, सरकारी खरेदी लक्ष्य 75 एलएमटी असताना आतापर्यंत 56.13 एलएमटी खरेदी पूर्ण झाली आहे. ही मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे 9 एलएमटीने अधिक आहे. मध्य प्रदेशातही गव्हाच्या उत्पादनाचा अंदाज वाढल्याने सुरुवातीचे 78 एलएमटी खरेदी लक्ष्य वाढवून 100 एलएमटी करण्यात आले आहे. राज्य सरकारच्या विनंतीनंतर केंद्राने हा निर्णय घेतल्याचे समजते.