नवी दिल्ली : देशभरात नैऋत्य मान्सूनच्या प्रगतीचा वेग सध्या मंदावल्याचे चित्र दिसून येत आहे. काही राज्यांमध्ये पूर्व-मान्सून पावसाच्या हालचाली सक्
नवी दिल्ली : देशभरात नैऋत्य मान्सूनच्या प्रगतीचा वेग सध्या मंदावल्याचे चित्र दिसून येत आहे. काही राज्यांमध्ये पूर्व-मान्सून पावसाच्या हालचाली सक्रिय असल्या तरी मान्सूनची मुख्य रेषा अनेक भागांत स्थिरावल्याने अपेक्षित पावसाला विलंब होत आहे. अरबी समुद्रात मान्सूनचा प्रवास गेल्या आठ दिवसांपासून थांबलेला असून, तेलंगणातील भद्राचलम परिसरातही तो सहा दिवसांपासून अडकून पडला आहे. त्यामुळे मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, छत्तीसगड आणि इतर राज्यांमध्ये मान्सूनच्या आगमनासाठी आणखी काही दिवस प्रतीक्षा करावी लागू शकते.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, मान्सूनचा सध्याचा मंद वेग हा समुद्रातील आर्द्रतेच्या कमतरतेमुळे नसून वातावरणाच्या वरच्या स्तरातील वाऱ्यांच्या बदललेल्या रचनेमुळे आहे. या परिस्थितीचा थेट परिणाम मान्सूनच्या पुढील वाटचालीवर होत असून पावसाच्या ढगांची निर्मिती आणि हालचाल अपेक्षेपेक्षा कमी होत आहे. जागतिक हवामान निरीक्षणाशी संबंधित तज्ज्ञ डॉ. पंकज कुमार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मध्य प्रदेशात मान्सूनचा प्रवेश पुढील पाच दिवसांत होण्याची शक्यता आहे. मात्र वातावरणातील परिस्थिती अनुकूल होण्यास आणखी काही काळ लागल्यास हा कालावधी वाढू शकतो.
तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, आठवड्याच्या अखेरीस वातावरणात काही सकारात्मक बदल होण्याची चिन्हे आहेत. वरच्या स्तरावरील वेगवान वाऱ्यांची तीव्रता कमी झाल्यास मान्सूनला पोषक परिस्थिती निर्माण होईल. त्यानंतर महाराष्ट्र, कर्नाटक, छत्तीसगड तसेच मध्य भारतातील इतर भागांकडे मान्सूनची वाटचाल वेगाने होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे.
पृथ्वीपासून सुमारे आठ ते पंधरा किलोमीटर उंचीवर अत्यंत वेगाने वाहणारे वारे मान्सूनच्या हालचालींवर महत्त्वाचा परिणाम करतात. या वाऱ्यांच्या दिशेत आणि तीव्रतेत होणारे बदल पावसाचे प्रमाण, ढगांची निर्मिती तसेच वातावरणातील इतर घडामोडींवर प्रभाव टाकतात. यंदा हे वारे सामान्य स्थितीपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने वाहत असल्याने मान्सूनच्या प्रगतीला अडथळे निर्माण झाले आहेत. हवामान विभागाच्या आकडेवारीनुसार, ४ जून ते १५ जून या कालावधीत देशात सरासरी ५३.७ मिलीमीटर पाऊस अपेक्षित होता. मात्र प्रत्यक्षात केवळ १९.२ मिलीमीटर पावसाची नोंद झाली. त्यामुळे या कालावधीत सुमारे ६४ टक्के पावसाची तूटी (घट) नोंदविण्यात आली आहे. उपग्रहातून प्राप्त झालेल्या अलीकडील छायाचित्रांमध्ये देशाच्या मोठ्या भूभागावर पावसाचे ढग कमी झाल्याचे स्पष्ट दिसून आले.
सात राज्यांमध्ये उष्णतेची तीव्रता कायम मान्सूनच्या मंद प्रगतीमुळे अनेक भागांत उष्णतेचा प्रभाव अद्याप कायम आहे. राजस्थान, महाराष्ट्र, छत्तीसगड, ओडिशा, बिहार, उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेशातील अनेक शहरांमध्ये तापमान ४० अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेले आहे. उत्तर प्रदेशातील बांदा येथे सर्वाधिक ४३.४ अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली. राजस्थानमधील फलोदी येथे ४२.८ अंश, मध्य प्रदेशातील खजुराहो येथे ४२.६ अंश, ओडिशामधील बौद्ध येथे ४२.client५ अंश, छत्तीसगडमधील राजनांदगाव येथे ४२ अंश, तर महाराष्ट्रातील वर्धा आणि बिहारमधील शेखपुरा येथे ४१.५ अंश सेल्सिअस तापमान नोंदविण्यात आले.
COMMENTS