भारतीय नेमबाजी क्षेत्रावर शोककळा; दिग्गज नेमबाज आणि प्रशिक्षक जस्पाल राणा यांचे वयाच्या ४९ व्या वर्षी निधन

नवी दिल्ली : भारतीय नेमबाजी क्षेत्रासाठी अत्यंत दुःखद बातमी समोर आली आहे. देशाचे माजी आंतरराष्ट्रीय नेमबाज, नामवंत प्रशिक्षक आणि ‘पद्मश्री’ पुरस्काराने सन्मानित जस्पाल राणा यांचे गुरुवारी रात्री नवी दिल्लीतील एका खाजगी रुग्णालयात निधन झाले. ते ४९ वर्षांचे थे. त्यांच्या निधनामुळे भारतीय क्रीडा क्षेत्रात तीव्र हळहळ व्यक्त केली जात असून नेमबाजी विश्वाने एक प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व गमावले आहे.

काही दिवसांपूर्वी जर्मनीमध्ये झालेल्या जागतिक नेमबाजी स्पर्धेतून भारतीय पथकासोबत परतल्यानंतर त्यांची प्रकृती अचानक खालावली होती. त्यांच्यावर हृदयविकारासंदर्भात उपचार सुरू होते. वैद्यकीय उपचारांदरम्यान त्यांच्या हृदयात रक्तवाहिनीमध्ये ‘आधारनलिका’ (Stent) देखील बसवण्यात आली होती. मात्र, उपचार सुरू असतानाच त्यांची प्राणज्योत मालवली. जस्पाल राणा सध्या भारतीय पिस्तूल नेमबाजी संघाचे ‘उच्च कार्यप्रदर्शन प्रशिक्षक’ (High-Performance Coach) म्हणून कार्यरत होते. खेळाडू आणि प्रशिक्षक या दोन्ही भूमिकांमधून त्यांनी भारतीय नेमबाजीला जागतिक स्तरावर एक वेगळी ओळख मिळवून दिली. त्यांच्या नेतृत्वाखाली अनेक युवा खेळाडूंनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उल्लेखनीय यश संपादन केले.

उत्तराखंड राज्यातील उत्तरकाशी जिल्ह्यात २८ जून १९७६ रोजी जन्मलेल्या राणा यांनी अल्पवयातच आंतरराष्ट्रीय क्रीडा क्षेत्रात आपली छाप उमटवली होती. १९९४ मधील हिरोशिमा आशियाई क्रीडा स्पर्धेत त्यांनी २५ मीटर मध्यवर्ती अग्निअस्त्र पिस्तूल (Center Fire Pistol) प्रकारात सुवर्णपदक पटकावत देशाचा गौरव वाढवला होता. राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांमध्येही (Commonwealth Games) त्यांची कामगिरी उल्लेखनीय राहिली. चार वेगवेगळ्या राष्ट्रकुल स्पर्धांमध्ये त्यांनी एकूण १५ पदके जिंकली, ज्यामध्ये ९ सुवर्ण, ४ रौप्य आणि २ कांस्य पदकांचा समावेश होता. त्यामुळे भारतातील सर्वात यशस्वी नेमबाजांमध्ये त्यांची गणना केली जाते.

सक्रिय खेळातून निवृत्त झाल्यानंतर त्यांनी प्रशिक्षक म्हणून नवी जबाबदारी स्वीकारली. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली मनू भाकर, सौरभ चौधरी, अनिश भानवाला आणि चिंकी यादव यांसारखे अनेक गुणवंत नेमबाज घडले. विशेषतः मनू भाकरने पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये मिळवलेल्या ऐतिहासिक यशामागे राणा यांचे मार्गदर्शन अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. भारतीय क्रीडा क्षेत्रातील त्यांच्या मोलाच्या योगदानाची दखल घेऊन त्यांना द्रोणाचार्य पुरस्कार, अर्जुन पुरस्कार आणि पद्मश्री सन्मान प्रदान करण्यात आले होते. दरम्यान, उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामी यांनी शोक व्यक्त करताना म्हटले की, “जस्पाल राणा हे राज्याचे भूषण आणि देशाचा अभिमान होते. नेमबाजी क्षेत्रातील त्यांचे योगदान, ऐतिहासिक कामगिरी आणि नव्या पिढीला दिलेली प्रेरणा कायम स्मरणात राहील.”