खासदार निंबाळकरांचा सस्पेन्स आणि संभाव्यता!

        ओमराजे निंबाळकर यांच्या संभाव्य भूमिकेबाबत सध्या सुरू असलेल्या चर्चांमध्ये वास्तव, अफवा, राजकीय रणनीती आणि पक्षांतर्गत अस्वस्थता हे सर्व घटक मिसळलेले दिसतात. त्यामुळे त्यांच्या निर्णयाचा परिणाम केवळ धाराशिव किंवा शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षापुरता मर्यादित राहणार नाही, तर महाराष्ट्रातील विरोधी राजकारण, महाविकास आघाडीचे भवितव्य आणि संसदेतील राजकीय समीकरणांवरही होऊ शकतो. मात्र, “शदेशाच्या राजकारणाची दिशा बदलू शकते हा दावा काहीसा अतिशयोक्तीपूर्ण असला तरी महाराष्ट्राच्या राजकारणावर त्याचे दूरगामी परिणाम नक्कीच होऊ शकतात. ओमराजे निंबाळकर हे ठाकरे गटातील ग्रामीण महाराष्ट्रात प्रभाव असलेले आणि सलग निवडणुका जिंकणारे नेते मानले जातात. ते केवळ खासदार नाहीत, तर मराठवाड्यातील ठाकरे गटाच्या संघटनात्मक बळाचे प्रतीक आहेत. त्यामुळे त्यांचा निर्णय वैयक्तिक नसून कार्यकर्ते कोणत्या दिशेने जातील? याचाही संकेत देणारा ठरू शकतो.गेल्या काही दिवसांपासून ठाकरे गटातील काही खासदार नाराज असल्याच्या चर्चा सुरू होत्या. त्यात ओमराजे यांचे नाव सर्वाधिक चर्चेत आले. कारण त्यांच्याकडे स्वतंत्र जनाधार आहे आणि स्थानिक पातळीवर त्यांचे राजकीय वजन मोठे मानले जाते. सुरुवातीला त्यांच्या शिंदे गटात जाण्याच्या चर्चा वेगाने पसरल्या. परंतु दोन महत्त्वाच्या घडामोडींनी परिस्थिती बदलली, ठाकरे गटाच्या आमदारांनी त्यांची भेट घेतली. उध्दव ठाकरे यांनी स्वतः फोन करून थेट संवाद साधला. या संवादात ओमराजेंनी “मी आज जे काही आहे ते पक्षामुळे आणि उद्धवसाहेबांमुळे आहे” असे सांगितल्याची माहिती समोर येत आहे. हे विधान दोन संदेश देणारे आह; त्यांनी तत्काळ बंडाचा मार्ग स्वीकारलेला नाही आणि दुसरे म्हणजे त्यांनी स्वतःसाठी राजकीय वाटाघाटीची जागा खुली ठेवली आहे. राजकारणात भावनिक विधानांचा अर्थ नेहमी अंतिम निष्ठा असा नसतो; अनेकदा ती सन्मानपूर्वक चर्चेची सुरुवात असते.भारतीय संविधानातील दहाव्या शेड्युलनुसार अर्थात पक्षांतरविरोधी कायद्यानुसार, एखाद्या पक्षाच्या संसदीय गटातील दोन तृतीयांश सदस्यांनी एकत्रितपणे दुसऱ्या पक्षात विलीन होण्याचा निर्णय घेतल्यास त्यांना अपात्रतेपासून संरक्षण मिळू शकते. याच कारणामुळे “ठाकरे गटाचे ६ खासदार फुटणार” ही चर्चा महत्त्वाची ठरते. जर स्वतंत्रपणे एखादा खासदार गेला तर त्याला अपात्रतेचा धोका असू शकतो. परंतु मोठा गट एकत्र गेला तर परिस्थिती वेगळी बनते.म्हणूनच ओमराजे यांचा निर्णय केवळ एका खासदाराचा निर्णय नसून संभाव्य समूहबदलाच्या समीकरणात महत्त्वाचा दुवा मानला जात आहे.ओमराजे निंबाळकर अखेरीस ठाकरे गटासोबत राहण्याचा निर्णय घेतात तर, गेल्या काही वर्षांत पक्षफूट, आमदारांचे स्थलांतर आणि संघटनात्मक आव्हाने यामुळे ठाकरे गटावर दबाव आहे. अशा वेळी प्रभावी खासदाराने निष्ठा कायम ठेवणे हा पक्षासाठी सकारात्मक संदेश ठरेल. संभाव्य बंडखोरीची साखळी तुटू शकते राजकारणात अनेक नेते पहिला कोण जातो? याची वाट पाहतात. ओमराजे थांबल्यास इतर नाराज खासदारांचाही उत्साह कमी होऊ शकतो.धाराशिव, लातूर, बीड आणि आसपासच्या भागातील संघटनात्मक परिणाम महत्त्वाचे ठरू शकतात. जर त्यांनी अखेर शिंदे गटाची वाट धरली तर, ठाकरे गटाला सर्वात मोठा फटका प्रतिमेच्या पातळीवर बसेल. कारण ते पक्षाचे जुने आणि निवडून येणारे नेते मानले जातात. त्यांचा निर्णय इतर नाराज खासदारांसाठी संकेत ठरू शकतो. त्यामुळे पुढील काही आठवड्यांत आणखी हालचाली वाढू शकतात.महाविकास आघाडीसाठीही हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. कारण आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्था, विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुकांमध्ये जागावाटप, नेतृत्व आणि कार्यकर्त्यांचा आत्मविश्वास या सर्व गोष्टी पक्षाच्या ताकदीवर अवलंबून असतात. ठाकरे गटातील खासदारांची संख्या घटली तर आघाडीतील त्यांचे राजकीय वजन कमी होऊ शकते. उलट, बंडखोरी रोखण्यात यश आले तर उद्धव ठाकरे यांचे नेतृत्व अधिक मजबूत दिसू शकते. वास्तववादी दृष्टिकोनातून पाहिले तर एका खासदाराच्या निर्णयामुळे राष्ट्रीय राजकारणाची दिशा थेट बदलणार नाही. केंद्रातील सत्तासमीकरणांवर त्याचा तात्काळ परिणाम होण्याची शक्यता कमी आहे. मध्यरात्री झालेली मनधरणी आणि उद्धव ठाकरे यांच्याशी झालेला थेट संवाद यामुळे तात्पुरते बंडाचे वातावरण शमल्याचे चित्र दिसत असले तरी अंतिम निर्णय धाराशिवमधील कार्यकर्त्यांच्या बैठकीनंतरच स्पष्ट होईल. त्यामुळे ओमराजे निंबाळकर यांची पुढील भूमिका केवळ एका मतदारसंघाचे नव्हे, तर महाराष्ट्रातील शिवसेना राजकारणाच्या पुढील अध्यायाचे स्वरूप ठरवू शकते.