सिक्कीम बोगदा दुर्घटनेतील मृतांची संख्या २० वर; ५ जण अद्याप अडकले, मिथेन वायूमुळे बचावकार्याला अडथळे

गँगटोक: सिक्कीममधील नमची जिल्ह्यात उभारण्यात येत असलेल्या जलविद्युत प्रकल्पाच्या बोगद्यात झालेल्या भीषण भूस्खलनामुळे मोठी दुर्घटना घडली आहे. या दुर्घटनेत बोगद्यात अडकलेल्या २५ कामगारांपैकी २० जणांचे मृतदेह बाहेर काढण्यात आले असून उर्वरित ५ जणांचा शोध अद्याप सुरू आहे. बोगद्यात मोठ्या प्रमाणात मिथेन वायू साचल्यामुळे बचावकार्य अत्यंत कठीण बनले असून काही बचाव कर्मचारीही बेशुद्ध पडल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.

ही दुर्घटना नमची जिल्ह्यातील समरदुंग-झोलुंगा परिसरात सुरू असलेल्या ‘तीस्ता टप्पा-६’ जलविद्युत प्रकल्पाच्या आदित-३ बोगद्यात घडली. या बोगद्याचे बांधकाम एका खासगी बांधकाम संस्थेमार्फत सुरू होते. भूस्खलनानंतर बोगद्याच्या छतावरील मोठा माती आणि दगडांचा ढिगारा कोसळल्याने कामगार आत अडकले. त्याचवेळी बोगद्यात मिथेन वायूचे प्रमाण अचानक वाढल्याने श्वास घेणे कठीण झाले आहे. त्यामुळे बचाव पथकांना वारंवार काम थांबवावे लागत आहे.

अडकलेले कामगार प्रवेशद्वारापासून सुमारे दीड किलोमीटर अंतरावर असल्याचे सांगितले जात आहे. बचावासाठी आठ-आठ जणांच्या पथकांना आळीपाळीने आत पाठवले जात आहे. प्रत्येक बचाव कर्मचाऱ्याला दिलेला ऑक्सिजन सिलेंडर सुमारे ४० मिनिटेच पुरत असल्याने वेळेचे मोठे बंधन निर्माण झाले आहे. सिलेंडर संपण्यापूर्वी त्यांना बाहेर यावे लागत असल्याने शोधमोहीम संथ गतीने सुरू आहे.

बोगद्यातील मिथेन वायूचे प्रमाण कमी करण्यासाठी विशेष हवेचा दाब निर्माण करणारी यंत्रणा आणि हवावाहिन्यांच्या साहाय्याने बाहेरील ताजी हवा आत सोडली जात आहे. तसेच पुढील भूस्खलन टाळण्यासाठी बोगद्याच्या भिंती आणि छत मजबूत करण्याचे कामही समांतरपणे सुरू आहे. ढिगारा हटवण्यासाठी लहान यांत्रिक साधनांचा वापर केला जात आहे.

मिथेन हा स्वतः विषारी वायू नसला तरी बंद जागेत तो ऑक्सिजनचे प्रमाण कमी करतो. त्यामुळे गुदमरल्यासारखे होणे, श्वास घेण्यास अडथळा निर्माण होणे आणि बेशुद्ध पडण्याचा धोका वाढतो. तसेच हा वायू ठिणगी किंवा आगीच्या संपर्कात आल्यास भीषण स्फोट होण्याची शक्यता असते, त्यामुळे अशा ठिकाणी बचावकार्य करताना अत्यंत दक्षता घ्यावी लागत आहे. सध्या उर्वरित ५ कामगारांचा शोध सुरू असून बचाव पथके प्रतिकूल परिस्थितीतही त्यांच्यापर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न करत आहेत. प्रशासनाने या दुर्घटनेची सखोल चौकशी सुरू केली असून बोगद्याच्या सुरक्षेशी संबंधित बाबींचीही तपासणी केली जाणार आहे.