संघाच्या सामाजिक विस्ताराचे द्योतक !

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ या सांस्कृतिक संघटनेवर टीका करणाऱ्यांची संख्या भरपूर असली तरी, संघाच्या सामाजिक विस्ताराला तोड नाही. त्यांच्यावर होणाऱ्या टीकेला पचवून ते भारतातील सर्व सामाजिक स्तरापरापर्यंत जाऊन संघाचा विस्तार करतात. आता, हेच पहा ना, कधीकाळी दिवंगत माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी, पी. व्ही नरसिंहराव यांच्या मंत्रिमंडळात मंत्रीपदी राहीलेल्या अरविंद नेताम यांना नागपूर येथे संघाच्या वार्षिक कार्यक्रमात निमंत्रित करून संघाने आपला सामाजिक विस्तार किती खोलवर आहे, हे दाखवून दिले.

इंदिरा गांधी आणि नरसिंह राव मंत्रिमंडळात केंद्रीय मंत्री राहिलेले छत्तीसगडचे आदिवासी नेते अरविंद नेताम यांना आरएसएसने निमंत्रित पाहुणे म्हणून बोलावले आहे. ते प्रमुख पाहुणे बनतील आणि संघ प्रमुख मोहन भागवत यांच्यासोबत मंच शेअर करतील. बस्तरचे ज्येष्ठ आदिवासी नेते अरविंद नेताम यांना संघाने ने ५ जून रोजी नागपूर मुख्यालयात होणाऱ्या वार्षिक कार्यक्रमासाठी आमंत्रित केले आहे. अरविंद नेताम हे इंदिरा गांधी आणि नरसिंह राव मंत्रिमंडळात केंद्रीय मंत्री होते. त्यांना निमंत्रण मिळाल्यापासून छत्तीसगडच्या राजकारणात खळबळ उडाली आहे. अरविंद नेताम, , प्रमुख पाहुणे म्हणून आरएसएस प्रशिक्षण शिबिराच्या समारोप समारंभात संघ प्रमुख मोहन भागवत यांच्यासोबत मंच सामायिक करतील. काँग्रेस सोडल्यानंतर नेताम यांनी २०२३ च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वी स्वतःचा पक्ष सुरू केला आणि बस्तर विभाग आणि सुरगुजा जिल्ह्यात काँग्रेसच्या मतांमध्ये मतांमध्ये मोठे भगदाड पाडले होते. नेताम यांना दिलेले निमंत्रण हे संघाच्या आदिवासी समाजात पोहोचण्याच्या धोरणातील एक महत्त्वाचे पाऊल म्हणून पाहिले जात आहे. निमंत्रणाबाबत  नेताम यांनी प्रतिक्रिया व्यक्त करताना म्हटले की, ‘आरएसएसने या निमंत्रणाचा सन्मान करण्यासाठी माझ्यासारख्या सामान्य व्यक्तीची निवड केली, याबद्दल मी आभारी आहे. ही खूप सन्मानाची बाब आहे. त्यांनी ‘संघ आणि आदिवासी समाज यांच्यातील सखोल समंजसपणा’ गरजेवर भर दिला. नेताम म्हणाले, ‘आरएसएसला खरोखरच आदिवासी समाज समजून घ्यायचा असेल, तर आदिवासींच्या दृष्टीकोनातून जगाकडे बघायला हवे. हे माझे वैयक्तिक राजकीय मत आहे – असे केल्याने दरी कमी होण्यास मदत होईल. आरएसएस अखिल भारतीय प्रचार प्रमुख देखील यासंदर्भात म्हणाले, ‘आरएसएसच्या कार्यक्रमासाठी अरविंद नेताम यांना निमंत्रण पाठवण्यामागे, आमच्याकडे अगदी साधी आणि सरळ कारणे आहेत. कारण ते आदिवासी समाजाचे प्रतिनिधित्व करत आहेत. प्रामुख्याने बस्तर सारख्या प्रदेशातील समाजासाठी त्यांचे सामाजिक योगदान आणि आदिवासी संस्कृतीच्या प्रगतीसाठी त्यांनी केलेले कार्य अत्यंत योग्य आहे. नेताम हे अविभाजित मध्य प्रदेशातील एक प्रमुख राजकीय चेहरा होते आणि त्यांनी काही वर्षांपूर्वी मुख्य प्रवाहातील राजकारणापासून दूर राहण्यास सुरुवात केली आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्कांसाठी आणि कल्याणासाठी स्वतंत्रपणे काम करण्यास सुरुवात केली. ऑगस्ट २०२३ मध्ये, त्यांनी काँग्रेस सोडली आणि सर्व आदिवासी समाज, हमार राज पार्टीची राजकीय आघाडी बनवून निवडणुकीच्या राजकारणात प्रवेश केला, जी आदिवासी गटांची एक छत्री संघटना आहे. नेताम यांच्या एका जवळच्या सहाय्यकाने सांगितले की ते या कार्यक्रमाला कोणत्याही राजकीय क्षमतेने नव्हे तर आदिवासी प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित राहतील. छत्तीसगड विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते चरणदास महंत यांनी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या मुख्यालयाच्या कार्यक्रमात नेताम सहभागी झाल्याच्या वृत्तावर आश्चर्य व्यक्त केले आहे. अर्थात, अरविंद नेताम यांचे नागपुरात येणे म्हणजे संघाच्या सामाजिक विस्ताराचे द्योतक आहे, एवढे निश्चित!