नांदेड विधान परिषद निवडणूक : अंकगणित भाजपच्या बाजूने, पण राजकारण अजूनही उघडेच!

नांदेड : नांदेड स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघाच्या विधान परिषद निवडणुकीत भाजपने अमरनाथ राजूरकर यांना उमेदवारी जाहीर केल्यानंतर जिल्ह्यातील राजकीय घडामोडींना वेग आला आहे. उमेदवारी अर्ज दाखल होताच महायुतीच्या नेत्यांनी विजयाचा दावा करण्यास सुरुवात केली असली तरी प्रत्यक्षात ही निवडणूक केवळ संख्याबळाची नसून राजकीय व्यवस्थापन, मतदारांशी संपर्क आणि स्थानिक समीकरणांची कसोटी ठरणार आहे.
गेल्या काही वर्षांत नांदेड जिल्ह्यात भाजपने स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये आपला प्रभाव वाढविला आहे. एकेकाळी काँग्रेसचा बालेकिल्ला म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या नांदेडमध्ये आज राजकीय चित्र बदललेले दिसत आहे. जिल्हा परिषद, पंचायत समित्या, नगरपरिषदा आणि महानगरपालिका यामधील बदलत्या सत्तासमीकरणांचा परिणाम या निवडणुकीतही दिसून येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे अमरनाथ राजूरकर यांची उमेदवारी ही केवळ एका व्यक्तीची निवड नसून जिल्ह्यातील भाजपच्या वाढत्या संघटनशक्तीची परीक्षा मानली जात आहे. महायुतीकडे सध्या मतदारसंख्येच्या दृष्टीने आघाडी असल्याचे सांगितले जात आहे. भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या महायुतीतील सदस्यांची एकत्रित ताकद लक्षात घेतल्यास राजूरकर यांचे पारडे जड दिसते. मात्र विधान परिषद निवडणुकींचा इतिहास पाहिला तर केवळ आकडेवारीवर निकाल ठरत नाही. अनेक वेळा स्थानिक नाराजी, अंतर्गत गटबाजी, अपक्ष सदस्यांची भूमिका आणि क्रॉस व्होटिंगमुळे अनपेक्षित निकाल लागलेले आहेत. या निवडणुकीतील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे विरोधी पक्षांची भूमिका. महाविकास आघाडीतील काँग्रेस, उद्धव ठाकरे यांची शिवसेना आणि शरद पवार गट यांच्यात अद्याप स्पष्ट एकमत झाल्याचे चित्र नाही. विरोधकांनी एकत्रित उमेदवार दिला तर निवडणूक चुरशीची होऊ शकते. मात्र वेगवेगळे उमेदवार मैदानात उतरल्यास विरोधी मतांचे विभाजन होण्याचा फायदा महायुतीला मिळू शकतो. त्यामुळे विरोधकांच्या पुढील निर्णयाकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे. दरम्यान, निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर विविध राजकीय गटांकडून मतदारांच्या भेटीगाठी वाढल्या आहेत. नगरसेवक, जिल्हा परिषद सदस्य, पंचायत समिती सदस्य आणि इतर स्थानिक स्वराज्य संस्थांतील प्रतिनिधींशी संपर्क साधण्यावर सर्व पक्षांनी भर दिला आहे. मतदानापर्यंतच्या काळात या संपर्क मोहिमांना आणखी वेग येण्याची शक्यता आहे. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, ही निवडणूक तीन पातळ्यांवर लढली जात आहे. पहिली म्हणजे संख्याबळाची लढाई, दुसरी संघटनशक्तीची आणि तिसरी प्रतिष्ठेची. महायुतीसाठी ही जागा जिंकणे म्हणजे राज्यातील सत्ताधारी आघाडीची ताकद सिद्ध करण्याची संधी आहे. तर विरोधकांसाठी ही निवडणूक आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि विधानसभा निवडणुकांपूर्वी कार्यकर्त्यांमध्ये आत्मविश्वास निर्माण करण्याची संधी मानली जात आहे. विशेष म्हणजे, नांदेडच्या राजकारणात माजी मुख्यमंत्री तथा खासदार अशोकराव चव्हाण यांच्या भाजप प्रवेशानंतर निर्माण झालेली नवी राजकीय परिस्थितीही या निवडणुकीत महत्त्वाची ठरत आहे. त्यांच्या प्रभावाखालील अनेक स्थानिक नेते आणि पदाधिकारी आता महायुतीच्या बाजूने सक्रिय असल्याचे दिसत आहे. त्यामुळे पूर्वीची पारंपरिक राजकीय गणिते बदलल्याचे चित्र आहे. तथापि, निवडणूक अद्याप प्रारंभिक टप्प्यात असल्याने अंतिम निकालाबाबत ठोस अंदाज व्यक्त करणे धाडसाचे ठरेल. उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची प्रक्रिया, विरोधकांची रणनीती, अपक्षांची भूमिका आणि मतदानाच्या दिवशीची परिस्थिती यावर बरेच काही अवलंबून राहणार आहे. सध्याच्या घडीला भाजपचे अंकगणित मजबूत दिसत असले तरी विधान परिषद निवडणुकीत केवळ आकडे नाहीत तर राजकीय रसायनशास्त्रही तितकेच महत्त्वाचे असते. त्यामुळे नांदेडच्या या निवडणुकीत विजयाचा मार्ग महायुतीसाठी तुलनेने सुकर वाटत असला, तरी अंतिम निर्णय मतपेटीतूनच होणार आहे. पुढील काही दिवसांत होणार्‍या राजकीय हालचालीच या निवडणुकीचे खरे चित्र स्पष्ट करतील.