जनरल राजा सुब्रमणी यांनी स्वीकारला सीडीएस पदाचा कार्यभार

नवी दिल्ली : देशाचे नवे चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ अर्थात सीडीएस (CDS) जनरल एन. एस. राजा सुब्रमणी यांनी रविवारी पदभार स्वीकारला. राजधानीतील दक्षिण विभागातील संरक्षण मुख्यालय परिसरात त्यांना मानवंदना देण्यात आली. या नियुक्तीसह ते देशाचे तिसरे संरक्षण दल प्रमुख ठरले आहेत. त्यांनी निवृत्त झालेले जनरल अनिल चौहान यांच्याकडून सूत्रे स्वीकारली.

पदभार स्वीकारल्यानंतर जनरल सुब्रमणी यांनी देशाच्या सुरक्षेसाठी स्थलसेना, नौदल, वायुदल, संरक्षण मंत्रालय आणि संबंधित संस्थांमधील समन्वय अधिक मजबूत करण्यावर भर देणार असल्याचे स्पष्ट केले. स्वदेशी शस्त्रास्त्रांचा वापर वाढवणे, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा स्वीकार आणि लष्करी क्षमतांचे आधुनिकीकरण ही आगामी काळातील प्रमुख उद्दिष्टे असतील, असे त्यांनी सांगितले.

विशेषतः तिन्ही दलांच्या संयुक्त कार्यपद्धतीला बळ देणारी ‘एकात्मिक युद्ध संरचना’ (Integrated Theatre Commands) प्रभावीपणे राबवणे हे त्यांच्या कार्यकाळातील महत्त्वाचे आव्हान मानले जात आहे. या माध्यमातून तिन्ही दलांची संसाधने, नियोजन आणि मोहिमा अधिक समन्वित पद्धतीने राबवण्याचा प्रयत्न होणार आहे.

लष्करी कारकीर्द आणि अनुभव: डिसेंबर १९८५ मध्ये गढवाल रायफल्समधून जनरल सुब्रमणी यांची लष्करात नियुक्ती झाली. त्यांनी राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी (NDA) मधून सुरुवातीचे लष्करी शिक्षण घेतले. त्यानंतर ब्रिटनमधील संयुक्त सेवा आदेश व कर्मचारी महाविद्यालयात उच्च प्रशिक्षण पूर्ण केले. देशात परतल्यानंतर त्यांनी पर्वतीय ब्रिगेडमध्ये विविध जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. तसेच राष्ट्रीय संरक्षण महाविद्यालयातूनही त्यांनी उच्च शिक्षण घेतले. त्यांच्याकडे लंडनच्या किंग्ज कॉलेजची पदव्युत्तर पदवी तसेच संरक्षण अध्ययन विषयातील एम.फील. पदवी आहे.

३५ वर्षांपेक्षा अधिक कालावधीच्या लष्करी सेवेत जनरल सुब्रमणी यांनी विविध कार्यकारी आणि धोरणात्मक जबाबदाऱ्या सांभाळल्या आहेत. राष्ट्रीय सुरक्षा परिषद सचिवालयात लष्करी सल्लागार म्हणून त्यांनी काम केले आहे, तसेच लष्कराचे उपप्रमुख म्हणूनही त्यांनी सेवा बजावली. जम्मू-काश्मीरमधील सांबा येथे पायदळ ब्रिगेडचे नेतृत्व, वेलिंग्टन येथील संरक्षण सेवा कर्मचारी महाविद्यालयात प्रमुख प्रशिक्षक म्हणून काम आणि विविध संवेदनशील क्षेत्रांतील नेतृत्वाचा त्यांना व्यापक अनुभव आहे. उत्कृष्ट सेवेसाठी त्यांना परम विशिष्ट सेवा पदक, अति विशिष्ट सेवा पदक, सेना पदक आणि विशिष्ट सेवा पदक यांसारख्या सन्मानांनी गौरविण्यात आले आहे.

सीडीएस अर्थात संरक्षण दल प्रमुख पदाचे महत्त्व संरक्षण दल प्रमुख हे देशातील तिन्ही सैन्यदलांमधील सर्वोच्च समन्वयक अधिकारी असतात. स्थलसेना, नौदल आणि वायुदल यांच्यातील संयुक्त नियोजन, लष्करी धोरणांची आखणी, संरक्षणविषयक खरेदी प्रक्रिया आणि राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित महत्त्वाच्या बाबींमध्ये त्यांची प्रमुख भूमिका असते. हे पद निर्माण करण्याचा निर्णय २०१९ मध्ये घेण्यात आला. जनरल बिपिन रावत हे या पदाचे पहिले अधिकारी होते. त्यानंतर जनरल अनिल चौहान यांनी ही जबाबदारी सांभाळली. आता जनरल एन. एस. राजा सुब्रमणी यांच्या नेतृत्वाखाली तिन्ही सैन्यदलांमधील समन्वय अधिक प्रभावी करण्याबरोबरच आधुनिक आणि आत्मनिर्भर संरक्षण व्यवस्थेला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.