भारताचा असामान्य अभियंता ‘भारतरत्न’ ठरावा !

        जागतिकीकरणाच्या काळात विकासाच्या दिशाच बदलून टाकणारे अनेक क्षेत्रांमध्ये पायाभूत उभारणी हे क्षेत्र प्रमुख ठरले आहे. कोणत्याही देशाला प्रगतीचा आलेख झंझावाती पध्दतीने गाठायचा असेल तर, त्या देशातील दळणवळणाची साधने अत्युच्च तंत्रज्ञानाचा वापर करून विकसित करावी लागतात. यासाठी, आर्थिक गुंतवणूक उपलब्ध होत असते. परंतु, कुशल नेतृत्व त्यासाठी अत्यावश्यक ठरते. भारतात असं नेतृत्व म्हणजे महाराष्ट्रातील रस्ते, महामार्ग, पूल, बोगदे, अशा अनेक घटकांची निर्मिती आणि नियोजन करणारे अभियंता अनिलकुमार गायकवाड!

      भारतरत्न हा देशातील सर्वोच्च सन्मान देश निर्माणाच्या कोणत्याही क्षेत्रात दिला जातो. बेजोड आणि असामान्य कर्तृत्व हा या सन्मानासाठी महत्वपूर्ण निकष आहे.  या निकषाची पूर्तता अनिलकुमार गायकवाड यांनी महाराष्ट्रात निर्माण केलेल्या पायाभूत सुविधांना ज्या उंचीवर नेऊन ठेवले आहे, त्यासाठी त्यांचा देशाच्या सर्वोच्च सन्मानासाठी विचार करायला हवा.

      अनिलकुमार गायकवाड यांसारख्या अभियंत्यांच्या कार्याचा विचार करताना, आपण केवळ एखाद्या व्यक्तीच्या यशाकडे पाहत नाही, तर एका व्यापक सामाजिक परिवर्तनाच्या प्रक्रियेकडे पाहतो. महाराष्ट्रातील एक्स्प्रेस वे, पूल, रस्ते आणि विविध पायाभूत प्रकल्पांच्या उभारणीत त्यांनी दिलेल्या योगदानाचा विचार केल्यास, त्यांच्या कार्याची व्याप्ती आणि परिणामकारकता सहज लक्षात येते. अशा पार्श्वभूमीवर त्यांना भारतरत्नसारखा सर्वोच्च नागरी सन्मान मिळावा, ही मागणी केवळ भावनिक नसून वैचारिकदृष्ट्याही समर्थनीय ठरते.

     पायाभूत सुविधा  ही कोणत्याही राज्याच्या आणि देशाच्या विकासाची कणा असते. उत्तम रस्ते, जलद दळणवळण आणि सुरक्षित वाहतूक व्यवस्था यांमुळे उद्योग, व्यापार, शिक्षण आणि आरोग्य या सर्व क्षेत्रांमध्ये गती येते. महाराष्ट्रातील एक्स्प्रेस वे प्रकल्पांनी राज्याच्या अर्थव्यवस्थेला नवी दिशा दिली आहे. प्रवासाचा वेळ कमी झाला, अपघातांचे प्रमाण काही प्रमाणात नियंत्रणात आले आणि ग्रामीण-शहरी दरी कमी करण्यास मदत झाली. या सर्वांमध्ये अभियंता म्हणून अनिलकुमार गायकवाड यांनी बजावलेली भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे.

       एखादा अभियंता केवळ तांत्रिक काम करत नाही, तर तो समाजरचनाही घडवत असतो. एक्स्प्रेस वे किंवा मोठे पूल उभारताना केवळ सिमेंट आणि स्टील यांचा वापर होत नाही, तर त्यामागे दूरदृष्टी, नियोजन, पर्यावरणाचा विचार आणि लोकांच्या गरजांची जाणीव असते. गायकवाड यांच्या कामामध्ये ही सर्व पैलू दिसून येतात. त्यांनी उभारलेल्या प्रकल्पांमुळे अनेक भागांमध्ये रोजगारनिर्मिती झाली, स्थानिक अर्थव्यवस्था बळकट झाली आणि लोकांचे जीवनमान उंचावले.

     भारतरत्न हा सन्मान केवळ राजकारण, कला किंवा क्रीडा क्षेत्रापुरता मर्यादित नाही. तो देशाच्या सर्वांगीण प्रगतीसाठी महत्त्वपूर्ण योगदान देणाऱ्या व्यक्तींना दिला जातो. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील योगदानही तितकेच महत्त्वाचे आहे. जर एखाद्या अभियंत्याने आपल्या कामातून लाखो लोकांच्या जीवनावर सकारात्मक परिणाम घडवून आणला असेल, तर त्याचे मूल्यमापन त्या व्यापक परिणामाच्या आधारेच व्हायला हवे. गायकवाड यांचे कार्य हे अशाच प्रकारचे आहे. दृश्यमान, टिकाऊ आणि दीर्घकालीन परिणाम देणारे.

          याशिवाय, अशा सन्मानामुळे समाजात एक सकारात्मक संदेशही जातो. तरुण पिढीला प्रेरणा मिळते की, केवळ प्रसिद्धीच्या क्षेत्रातच नव्हे, तर तांत्रिक आणि विकासात्मक क्षेत्रातही मोठे काम करून सर्वोच्च सन्मान मिळवता येतो. यामुळे अभियंता, संशोधक आणि तंत्रज्ञ यांच्याविषयीचा आदर वाढतो, जो देशाच्या प्रगतीसाठी अत्यंत आवश्यक आहे.

       तथापि, भारतरत्न देताना काही निकष आणि प्रक्रियांचा विचार केला जातो, हेही लक्षात घ्यावे लागेल. त्यामुळे गायकवाड यांना हा सन्मान मिळावा, ही मागणी करताना त्यांच्या कार्याचे सखोल मूल्यमापन, त्याचा राष्ट्रीय पातळीवरील प्रभाव आणि दीर्घकालीन योगदान यांचा वस्तुनिष्ठ विचार होणे गरजेचे आहे. पण या सर्व बाबींचा विचार केल्यावर, त्यांच्या कामाची भव्यता आणि उपयुक्तता लक्षात घेता, त्यांना भारतरत्न देण्याचा विचार निश्चितच योग्य दिशेने टाकलेले पाऊल ठरू शकते.

    ‌ अनिलकुमार गायकवाड यांचे अभियंता म्हणून केलेले कार्य हे केवळ प्रकल्प उभारण्यापुरते मर्यादित नसून, ते समाजाच्या प्रगतीशी थेट निगडित आहे. महाराष्ट्राच्या विकासात त्यांनी दिलेल्या योगदानाचा सन्मान म्हणून त्यांना भारतरत्न देण्याची मागणी ही न्याय्य, विचारपूर्वक आणि समाजहिताची आहे, असे ठामपणे म्हणता येईल.