नवसाम्राज्यवादी युध्दज्वर !

पूर्वेतील राजकीय आणि लष्करी परिस्थिती अचानक अत्यंत संवेदनशील आणि धोकादायक टप्प्यावर पोहोचली आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने  मोठ्या प्रमाणावर सैन्य कारवाई करित २८ फेब्रुवारी रोजी केलेल्या संयुक्त हवाई हल्ल्यांमध्ये ईराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांची हत्या झाली, याची इराणी सरकारी माध्यमांनी पुष्टी केली आहे.
हा प्रसंग केवळ दोन देशांमध्ये संघर्ष म्हणून मर्यादित नसून पुढील काळात  विस्तारित संघर्ष, जागतिक राजकारणातील तणाव, यात निश्चित वाढ होणार.  ईरानने देखील या हल्ल्यांचे उत्तर देत, इस्रायलवर आणि अमेरिकाच्या मध्य पूर्वेतील सैन्यतळांवर क्षेपणास्त्र हल्ले चढवले. पाकिस्तानातही अमेरिकेच्या दूतावासावर हल्ले, विरोधकांचे आंदोलन आणि हिंसात्मक स्थिती दिसून येत आहे.  रशिया आणि चीन यांनी या हल्ल्याला “अवैध”, “संविधानाचे उल्लंघन” असे संबोधले, तर संयुक्त राष्ट्रात शांतता आणि वार्ता यांच्यावर भर देण्याचे आवाहन झाले आहे. हे सर्व एकत्रितपणे एक आंतरराष्ट्रीय संकटाची स्थिती निर्माण करत आहेत; जिथे राजकीय, धार्मिक आणि सामरिक स्तरावर तणाव वाढला आहे.
हा संघर्ष सध्या प्रामुख्याने मध्य पूर्वेपुरता मर्यादित दिसत असला तरी, याचे परिणाम  विस्तृत असू शकतात: इराण च्या न्यूक्लिअर कार्यक्रमाबद्दल दीर्घकाळ चर्चा होत असताना आता तो पूर्णपणे लष्करी संघर्षात बदलल्याने इतर देश सामील होण्याची भीती वाढली आहे. इस्रायल-इराण संघर्षामुळे हॉरमुझ प्राणयंत्रणा, तेल वाहतुकीत विघ्न आणि जागतिक आर्थिक बाजारपेठेत अस्थिरता निर्माण होण्याचा धोका वाढला आहे. यामुळे भारतासारख्या निर्यात-आयात व्यापारावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. संयुक्त राष्ट्रातही युद्ध कायद्याचे उल्लंघन, सार्वभौमत्वाचे हनन आणि तणाव नियंत्रित ठेवण्याबाबत तीव्र चर्चा होऊ लागली आहे. खामेनेई यांच्या मृत्यूमुळे अनेक मुस्लिम राष्ट्रांमध्ये संताप आणि विरोधाच्या भावना वाढल्या असून, हे धर्म-राजकारणाचे स्वरूप आणखी उद्रेकशील होऊ शकते. प्रतिशोधाचे हल्ले अंतरराष्ट्रीय स्तरावर वाढू शकतात. प्रॉक्सी संघर्ष  वाढू शकतात. रशिया-चीन-अमेरिका यांच्यातील तणाव आणखी तीव्र होऊ शकतो.
हॉरमुझचा मार्ग बाधित झाला तर जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमती वाढतील. विमाने आणि वाहतूक सेवेवर बंदी, वेळोवेळी रद्द केल्या जाणाऱ्या उड्डाणांमुळे खर्च वाढेल. 
जागतिक राजकीय ढाचा बदलला जाऊ शकतो. म्हणजे जगाच्या राजकीय नकाशातील मित्र आणि शत्रू राष्ट्रांच्या यादीत मोठ्या प्रमाणात बदल होऊ शकतो.
भारतासारख्या शक्तीने जेथे दैनंदिन जीवनावर थेट परिणाम होऊ शकतो, समतोल आणि तटस्थ धोरण ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे.‌ जागतिक महासत्ता असतानाही भारताने गट निरपेक्ष देशांचे नेतृत्व करून आपले स्वतंत्र विदेश धोरण प्रभावीपणे चालविले होते. आजही भारताला त्यात आंतरराष्ट्रीय धोरणाची गरज आहे. इस्त्रायल हा न्यू वर्ल्ड ऑर्डर कडे वाटचाल करतोय, असे नव्हे; तर, नवा साम्राज्यवाद तो जगावर हावी करू इच्छित आहे.
भारताने युद्ध विराम, वार्ता आणि संयुक्त राष्ट्राच्याबरोबर शांतता प्रयत्नांना समर्थन दिलं पाहिजे.कोणत्याही युध्दखोर बाजूला सामील न होता, संवाद वाढवून संघर्ष कमी करण्यावर भर द्यायला हवा. भारतीय नागरिक आणि कामगारांच्या सुरक्षिततेसाठी विविध देशांमध्ये आता आधीपेक्षा जास्त सुरक्षा योजना लागू करणे गरजेचे आहे. शांती आणि सामाजिक सलोख्याचं संदेश जगात सातत्याने देत राहणे, गरजेचे आहे.
सध्याचे घटनाक्रम यापुढे संभाव्य विस्तृत संघर्षाचे शिखर दिसतात. जिथे केवळ मध्य पूर्व नाही तर जागतिक अर्थव्यवस्था, राजकीय तणाव, सामरिक संधी आणि सुरक्षिततेचे प्रश्न उभे राहिले आहेत. अशा परिस्थितीत भारतासारख्या देशाला शांतीमूलक, तटस्थ आणि समतोल भूमिका घेतलेली जास्त हितकरी ठरेल, जेणेकरून कोणत्याही व्यापक संघर्षाकडे वाट न ढकलता जगात शांततेचा मार्ग वाढू शकेल. युध्दज्वराच्या उंबरठ्यावर उभे असलेल्या जगाचा ताबा जगातील नवसाम्राज्यवादी शक्ती आपल्याकडे खेचू पाहताहेत; यात भारताने न पडलेलेच बरे!