आसाममध्ये आपत्कालीन लँडिंग सुविधा सुरू

पंतप्रधान मोदींच्या विमानाचे ऐतिहासिक लँडिंग
दिसपूर ः चीन सीमेजवळील दिब्रुगड जिल्ह्यात मोरन बायपास परिसरात उभारण्यात आलेल्या आपत्कालीन धावपट्टीचे उद्घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या उपस्थितीत शनिवारी झाले. या धावपट्टीवर विशेष लष्करी विमानाने केलेले त्यांचे अवतरण हे केवळ औपचारिक कार्यक्रम न राहता देशाच्या संरक्षण व्यवस्थेतील एका नव्या अध्यायाचे प्रतीक ठरले.
मोरन बायपासवरील ही सुविधा प्रत्यक्षात महामार्गाच्या विशिष्ट पट्ट्याला आवश्यक तांत्रिक बदल करून तयार करण्यात आली आहे. युद्धजन्य किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत नियमित हवाई तळांचा वापर अडथळ्यांचा ठरू शकतो. अशा वेळी पर्यायी धावपट्टी म्हणून महामार्गावरील हा भाग सज्ज राहणार आहे. या उपक्रमामुळे लष्करी विमानांच्या हालचाली अधिक वेगवान व लवचिक होणार आहेत. ईशान्य भारतात अशा प्रकारची ही पहिलीच आपत्कालीन धावपट्टी आहे. भौगोलिकदृष्ट्या संवेदनशील आणि डोंगराळ प्रदेश असलेल्या या भागात हवाई तळांची उपलब्धता मर्यादित आहे. त्यामुळे महामार्गावर उभारलेली ही सुविधा केवळ लष्करी गरज भागवणारी नसून नैसर्गिक आपत्ती, पूर किंवा इतर संकटांच्या काळातही नागरी विमानांसाठी उपयोगी पडू शकते. आपत्कालीन धावपट्टी ही संकल्पना साधी असली तरी तिची अंमलबजावणी अत्यंत तांत्रिक आहे. धावपट्टीची जाडी, पृष्ठभागाची मजबुती, लांबी, प्रकाशयोजना, सुरक्षाव्यवस्था आणि वाहतूक व्यवस्थापन यासाठी विशेष नियोजन केले जाते. ही धावपट्टी सुमारे चाळीस टन वजनाची लढाऊ विमाने तसेच सत्तरपेक्षा अधिक टन वजनाची वाहतूक विमाने हाताळण्यास सक्षम असल्याचे सांगण्यात आले आहे. आसाममधील ही सुविधा चीन सीमेजवळ असल्यामुळे तिचे धोरणात्मक महत्त्व अधिक वाढते. सीमावर्ती भागात तातडीने लष्करी मदत पोहोचवणे, सैनिकांची हालचाल सुलभ करणे आणि आवश्यक साहित्याची वाहतूक करणे या दृष्टीने अशा पर्यायी धावपट्ट्या अत्यंत उपयुक्त ठरतात. सीमाभागातील पायाभूत सुविधा मजबूत करणे हा दीर्घकालीन राष्ट्रीय सुरक्षेचा भाग मानला जातो. त्या पार्श्‍वभूमीवर हा उपक्रम महत्त्वाचा टप्पा ठरतो. देशभरात अशा सुमारे अठ्ठावीस धावपट्ट्यांची उभारणी करण्याचे नियोजन असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. आतापर्यंत काही राज्यांत या सुविधा कार्यरत आहेत. आसाममधील धावपट्टीमुळे ईशान्य भारताचा या जाळ्यात औपचारिक समावेश झाला आहे. आपत्कालीन धावपट्टी केवळ युद्धकालीन वापरापुरती मर्यादित नसते. मोठ्या प्रमाणावर पूर, भूकंप किंवा इतर नैसर्गिक आपत्ती आल्यास मदतकार्य वेगाने राबवण्यासाठी अशा पट्ट्यांचा उपयोग होऊ शकतो. औषधे, अन्नसाहित्य, बचाव पथके आणि यंत्रसामग्री तातडीने पोहोचवण्यासाठी ही सुविधा प्रभावी साधन ठरू शकते. ईशान्य भारतात दरवर्षी पूरस्थिती उद्भवते. अशा वेळी रस्ते वाहतूक खंडित होते. त्या परिस्थितीत हवाई मार्गाने मदत पोहोचवण्यासाठी पर्यायी धावपट्टी उपयोगी पडू शकते. त्यामुळे या उपक्रमाकडे केवळ लष्करी दृष्टीने न पाहता व्यापक सार्वजनिक हिताच्या चौकटीतून पाहणे आवश्यक आहे.

चौकट————
सीमाभागात पायाभूत सुविधांचा विस्तार
सीमाभागातील पायाभूत सुविधांच्या विकासाला अलीकडच्या काळात विशेष गती मिळालेली दिसते. रस्ते, पूल, बोगदे आणि दूरसंचार सुविधा यांसोबतच आता महामार्गावरील धावपट्ट्यांचा समावेश झाला आहे. या सुविधेमुळे संरक्षण यंत्रणा आणि नागरी प्रशासन यांच्यातील समन्वय अधिक सुदृढ होण्याची अपेक्षा आहे.