राज्यसभा : काँग्रेसला नेहमीचाच ‘दगा-फटका’

 राज्यसभा निवडणुकीत झालेल्या क्रॉस व्होटिंगने पुन्हा एकदा काँग्रेसच्या अंतर्गत राजकारणातील विसंगती आणि कमकुवतपणा उघड्यावर आणला आहे. पक्षाचे आमदार उघडपणे पक्षविरोधी मतदान करतात आणि नंतर पक्ष त्यांना निलंबित करून आपली कडक भूमिका दाखवण्याचा प्रयत्न करतो. परंतु हा प्रश्न केवळ शिस्तीचा आहे का, की हा काँग्रेसच्या दीर्घकाळ चालत आलेल्या अंतर्गत गोंधळाचा परिणाम आहे? काँग्रेसला ‘दगा-फटका’ हा काही नवीन अनुभव नाही. इतिहास पाहिला तर पक्षात गटबाजी, नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह, आणि निर्णयप्रक्रियेतली ढिलाई यामुळे अनेकदा पक्षाला मोठी किंमत मोजावी लागली आहे. ही घटना त्याच मालिकेतील आणखी एक दुवा ठरते. जेव्हा पक्षाचे स्वतःचे आमदारच पक्षाच्या भूमिकेविरुद्ध मतदान करतात, तेव्हा ती केवळ वैयक्तिक बंडखोरी नसून पक्षाच्या संघटनात्मक अपयशाची साक्ष असते. महाराष्ट्रात राज्यसभेच्या निवडणुका या बिनविरोध झाल्या आहेत. विनोद तावड़े, रामराव वडुकुटे, माया इवनाते (तीघे भाजप), पार्थ पवार , ज्योति वाघमारे, (शिवसेना- शिंदे) रामदास आठवले (रिपाइं) तर, महाविकास आघाडीने शरद पवार यांना राज्यसभेवर पाठवले आहे.

सोमवारी हरियाणा, बिहार आणि ओडिशा येथील ११ राज्यसभा जागांसाठी निवडणुका पार पडल्या. यापैकी नऊ जागांवर एनडीएचे उमेदवार किंवा एनडीए-समर्थित उमेदवार विजयी झाले. काँग्रेस आणि बिजू जनता दल यांनी प्रत्येकी एक जागा जिंकली. राज्यनिहाय जागांच्या संख्येनुसार, बिहारमधील सर्व पाच जागा एनडीएच्या उमेदवारांनी जिंकल्या. ओडिशामधील चार जागांपैकी तीन जागा एनडीएला, तर एक जागा बीजेडीच्या उमेदवाराला मिळाली. हरियाणातील दोन जागांपैकी एक जागा भाजपला, तर एक जागा काँग्रेसला मिळाली.

हरियाणात दुपारी ४ वाजता मतदान संपले, परंतु काँग्रेसच्या दोन आमदारांच्या मतांवर भाजपने आक्षेप घेतल्यामुळे रात्री १०:२५ वाजता मतमोजणी सुरू झाली आणि ती पहाटे १:३० पर्यंत सुरू राहिली. मतदानापासून ते निकालापर्यंतच्या या निवडणूक प्रक्रियेला १६ तास लागले. १८ फेब्रुवारी रोजी निवडणूक आयोगाने १० राज्यांमधील ३७ राज्यसभेच्या जागांसाठी निवडणुका जाहीर केल्या. यापैकी २६ जागांवर उमेदवार बिनविरोध निवडून आले, कारण उमेदवारांची संख्या जागांच्या संख्येइतकीच होती. त्यामुळे मतदानाची आवश्यकता नव्हती. उर्वरित ११ जागांसाठी १६ मार्च रोजी मतदान झाले. 

बिहारमध्ये मुख्यमंत्री नितीश कुमार आणि भाजप अध्यक्षांना प्रत्येकी ४४ मते मिळाली; महाआघाडीचे चार आमदार गैरहजर राहिले. बिहारमध्ये मुख्यमंत्री नितीश कुमार आणि राष्ट्रीय भाजप अध्यक्ष नितीन नवीन यांनी प्रत्येकी ४४ मते मिळवली. जेडीयूचे रामनाथ ठाकूर यांना ४२ आणि आरएलएसएम प्रमुख उपेंद्र कुशवाह यांना ४२ मते मिळाली. भाजप उमेदवार शिवेश राम यांना ३० मते मिळाली.

तथापि, दुसऱ्या पसंतीच्या आधारे, त्यांनी आरजेडीचे एडी सिंह यांचा पराभव केला, ज्यांना ३७ मते मिळाली. एनडीएच्या सर्व २०२ आमदारांनी मतदान केले. महाआघाडीला फक्त ३७ आमदारांनी मतदान केले. विजयासाठी ४१ आमदारांची आवश्यकता होती, परंतु चार आमदार मतदानासाठी उपस्थित राहिले नाहीत.

ओडिशात भाजपने दोन जागा जिंकल्या, अपक्षांनी एक जागा जिंकली; बीजेडीने एक जागा जिंकली

ओडिशामध्ये, भाजपचे मनमोहन सामल आणि सुजित कुमार आणि एनडीए समर्थित अपक्ष उमेदवार दिलीप रे यांनी विजय मिळवला. बिजू जनता दलाच्या (बीजेडी) संतृप्ता मिश्रा यांनी चौथी जागा जिंकली. बीजेडीचे दत्तेश्वर होता यांचा पराभव झाला. भुवनेश्वरमध्ये राज्यसभेच्या मतदानादरम्यान बीजेडी आणि भाजपच्या आमदारांमध्ये हाणामारी झाली.

हरियाणात भाजप आणि काँग्रेसने प्रत्येकी एक जागा जिंकली; अपक्ष उमेदवारांचा पराभव झाला.

हरियाणातील राज्यसभेच्या दोन जागांपैकी एका जागेवर भारतीय जनता पक्षाचे संजय भाटिया विजयी झाले. दुसऱ्या जागेवर काँग्रेसचे कर्मवीर बौद्ध विजयी झाले. भाजपचा पाठिंबा असलेले अपक्ष उमेदवार सतीश नांदल यांचा पराभव झाला. काँग्रेसच्या दोन आमदारांनी क्रॉस-व्होटिंग केले आणि काँग्रेसचा एक मत अवैध ठरला.